بزرگترين سدهای جهان

روی دریچه کنتور خانه بومگردی نوشته شده «آب و فاضلاب اصفهان» از جاسم میپرسم اینجا مگر بخشی از چهارمحال و بختیاری نیست؟ زاینده رود یا زندهرود به معنی رود زندگیبخش، قسمت اصلی اش از کوهرنگ در چهارمحال و بختیاری سرچشمه میگیرد. بگذارید مشکلات چهار محال و بختیاری را یک بار دیگر مرور کنیم؛ تغییر الگوی بارش از برف به باران و تبدیل آن به روان آبی که بهدلیل ارتفاع استان بسرعت جاری میشود، گرما و از بین رفتن یخچالهای طبیعی که حکم پسانداز را برای منطقه داشتند و تونل سوم که به اعتقاد کارشناسان و اهالی منطقه، رگ بسیاری از چشمهها را زده است.

طوری که پس از هرباران، آب سرازیر میشود و 12 ساعت بعد به سد زاینده رود در مرز اصفهان و چهار محال و بختیاری میرسد و از سوی دیگر 24 ساعت بعد به سد کارون 4 در خوزستان و از آنجایی که الگوی بارش از برف به باران تغییر کرده، این استان ذخیرهای برای خود ندارد. اما مشکلات به همین جا ختم نمیشود.شب قبل دکتر یوسف مرادی معاون برنامهریزی شرکت آب منطقهای استان چهار محال و بختیاری به میهمانسرای استانداری آمد و ساعتی پیش از بازی ایران و پرتغال حسابی گپ زدیم.

بیش از ۷۲ درصد بدن انسان از آب تشکیل شده است. امروزه میزان املاح معدنی موجود در آب دریاهای آزاد جهان ۳.۵ درصداست که بیشتر آن را سدیم کلراید یا همان نمک طعام تشکیل میدهد. الهگانی مدیترانهای میشناسیم که مار به دست تصویر شدهاند؛ مانند آرتمیس ارکادائی،هکات،پرسفون و غیره، یا با گیسوانی مارسان. رودخانه در خواب دیدن با آب کدر خوب نیست زیرا نعمات بسیاری هست که اگر از طریق درست مورد استفاده قرار ندهیم جز وبال چیزی برای ما نمیآورد. به گفته زمانی آب از رودخانه کن پس از طی مسیر ۷ کیلومتری کانال سرپوشیده و مراحل تصفیه، وارد مخزن دریاچه شهدای خلیجفارس میشود و به اینترتیب تراز آب دریاچه در سطح مطلوبی از سطح دریای آزاد قرار میگیرد.

دو پیرمرد از راه میرسند و گفتوگو روی پل با عیسیآبادیها گرم میشود. مردم اصفهان از نیمهشب گذشته که آب از سد زایندهرود رهاسازی شدهاست در نقاط مختلف خارج و داخل شهر اصفهان مانند منطقه زیبا و گردشگری ناژوان، پل تاریخی ۳۳پل، خواجو، پلجویی، نظارهگر جریان یافتن زندگی در طول رودخانه زیبا و حیاتآفرین نصف جهان هستند و با گرفتن عکسهای سلفی هیجان خود را با دیگران بهاشتراک میگذارند. بارش زردکوه در سالهای گذشته تا 2هزار میلیمتر هم میرسید و با انزلی رقابت داشت.

به خدا آدم داریم پول کرایه ماشین از اینجا به فارسان را هم ندارد. بستر دریاچه به دلیل جلوگیری از نفوذ آب عایق است و به همین دلیل کیفیت زیستگاهی مناسب را برای جایگزینی بیمهرگان پرتولید در دریاچههای آب شیرین نظیر دوکفهای، حلزون، میگو، انواع کرمهای کمتار و پرتار و آمفیپودا را ندارد. جمع شدن بیش از حد آب روی سطح زمین سیل را پدید میآورد که دانشمندان دلیل آن را ریزش باران بیش از حد در مدت زمان کوتاه عنوان میکنند.

وی تصریح کرد: همچنین به دلیل کاهش بارندگی مؤثر از ابتدای سال تاکنون و افزایش دمای هوا، تقاضای آب کشاورزی و نیاز به عملیات آبیاری اراضی زراعی و باغی نیز یک ماه زودتر از سالهای قبل آغاز شده است. روند رو به افزایش رسوب گذاری، افزایش واحدهای صنعتی و کشت و صنعت ها، افزایش جمعیت و بالطبع زیادتر شدن پساب های صنعتی، شهری و کشاورزی و در نتیجه آلوده تر شدن این رسوبات پتانسیل آلودگی کارون را بالا برده و خطر مسمومیت های ناشی از غلظت بیش از حد عناصر آلاینده روبه فزونی می نهد. تجربه نشان داده است که زمانی که در منطقهای سیل به وقوع میپیوندد ممکن است هر فردی با رفتن به طبقات بالای ساختمان بتواند خود را از خطر غرق شدن نجات دهد اما این آب پر فشار خسارات فراوانی به بار آورده است که مهمترین آنها گل و لایی است که با خود به داخل خانه ها می آورد که حتی اگر آبها هم به مرور زمان خشک شوند اما بقایای گل و لای همچنان باقی میماند.

گندمها هنوز آب سوم را نخوردهاند و دارند خشک میشوند. رودخانه عیسیآباد از چشمهای بهنام «سراب امیدآباد» تغذیه میکرده که حالا تقریباً خشک است. میگویند کرم ساقه خوار هم به جان گونها افتاده چون زمستان دیگر آنقدر سرد و سخت نیست که آفت را از بین ببرد. در رودخانههای درجه یک حتی کودکان نیز اجازه قایقرانی دارند چون معمولا آب این رودخانهها چندان خروشان و خطرناک نیست. در رودخانههای شریانی تعداد مجاری آبراهه نشانگر درجه شریانی بودن رودخانه است.

البته ارس در تمام طول سال دیدنی است و اطراف آن جاذبههای گردشکری بسیاری است اما با توجه به کوهستانی بودن آن منطقه و هوای سرد آن در زمستان، توصیه میشود برای دیدن رود ارس در بهار و تابستان به آن منطقه سفر کنید. از فرودگاه فوز دو ایگواسو می توانید با سوار شدن یک تاکسی یا اتوبوس تا ورودی پارک ملی ایگواسو بیایید. در خصوص اضافه یا کم شدن تعداد آنها هنوز مطالعهای انجام نشده است. آب رودخانه ها ، نهرها ، دریاچه ها ، منابع آبهای تحت الارضی و زیرزمینی دراثرعوامل گوناگون نظیر جریان آب فاضلابها ، کارخانه ها ، منازل با توجه به مصرف زیاد و روزافزون شوینده ها ، پاک کننده ها ، شامپوها و نظایر آن و همچنین مزارع کشاورزی ، سیفی کاری و باغات که از کود شیمیایی و سموم دفع آفات استفاده می شود و نیز مراکز دفن زباله به طور روزافزون آلوده شده و بدیهی است آبی را که ما می آشامیم به مقدار متفاوت آلودگیهایی بویژه شیمیایی به همراه دارد و تصفیه خانه ها هرگز قابلیت و امکان مقابله با تعداد زیادی مواد شیمیایی از این بابت و ترکیبات ناشی فعل و انفعالات شیمیایی آنها را ندارند و نخواهند داشت.

دیوارهایی هم که در کناره رودخانهها ساخته می شوند گرچه می توانند تا مسیری مشخص آب را درست هدایت کنند اما مشکل دیگری که دارند آن است که دقیقا همان منطقه ای که دیوار پایان می یابد آب کناره های بیشتری را از آن خود می کند و به مرور زمان اگر مقدار آب رودخانه زیاد شود سیل را در مناطق بدون دیوار پدید میآید. خاک، لایه نازكی از پوسته زمین است كه از خرد شدن سنگ ها پدید آمده است. اما در تابستان هوای روی زمین گرم میشود و از آنجایی که از هوای بالای جو اقیانوسها سردتر است باعث وزیدن باد در جهت مخالف زمستان میشود به این خاطر آب بیشتری از اقیانوسها بلند شده به سمت زمین میآیند.

میگوید صاحبان بومگردی، زن و مردی هستند که به خاطر نوستالژی بیرگان و زنده نگه داشتن یاد و خاطره بیرگان، اینجا را راهاندازی کردهاند. سوریه و عراق، ترکیه را متهم به ذخیرهی آب کردهاند. با این تفاوت که چشمه مقدس بیرگان را با تونل سوم به سمت زاینده رود منحرف کردهاند و دیگر قطره آبی از مروارید نمیچکد. پس از آنکه آدم و حوّا به وسوسه مار از میوه درخت معرفت خوردند، خداوند برای اینکه آدم و حوّا از درخت زندگانی نخورند، آنها را از بهشت بیرون کرد و در سمت شرقی باغ عدن، کروبیانی را قرار داد تا با شمشیرهای آتشین از درخت حیات محافظت نمایند.

وی تصریح کرد: رودخانه کارون صد و هفدهمین اثر طبیعی است که توسط سازمان میراث فرهنگی در ۲۰ بهمن ۸۹ در فهرست میراث طبیعی ایران قرار گرفت با ۹۵۰ کیلومتر طول و دبی ۴۵۳ متر مکعب بر ثانیه، به عنوان طولانیترین و پرآبترین رودخانه ایران کانون شکلگیری بزرگترین تمدنها بوده که آثار به جای مانده از آن و وسعت بسیار زیاد آنها شاهد این مدعاست. این سیلهای ناگهانی معمولا بر اثر بارندگی بسیار زیاد در کوهستانها اتفاق میافتد که طی آنها تمامی آبهای جذب نشده به زمین به طور ناگهانی و با فشار روانه شهر میشوند و همه چیز را با خود میبرند.

این چرخه قرنهاست که به همین شکل ادامه یافته و به همین علت است که مقدار آب موجود در زمین همواره به شکلی نسبتا ثابت باقی مانده است. به عنوان مثال در طول زمستان از آنجایی که آب اقیانوسها گرمتر از هوای زمین است باعث وزیدن باد از خاک به سمت اقیانوس میشود. چشمهای که با تونل سوم کوهرنگ، به سمت زاینده رود سرازیر میشود، از هر روستا که میگذریم، یکسره تانکر میبینیم و ماشینهای آببر که در پای زردکوه به طنز تلخی میماند. اما بیرگانیها با کدام آب زندهاند و باغهایشان از کدام آب این گونه سبز است؟ غالب جلبک ها غیرسمی اند و تنها 2% (60 تا 80 گونه) از 3400- 4000 فیتوپلانکتون های شناخته شده زیان آور یا سمی هستند.

همان طور که در سال ۱۸۸۹ در پنیسلوانیای آمریکا شکسته شدن سد در عرض تنها چند دقیقه با وجود هشدارها قبلی جان ۲۰۰۰ تن را گرفت. انسان ها با بی توجهی خود نه تنها آب را بیهوده و بیش از نیازشان مصرف می کنند بلکه با رفتار ناصحیح خود باعث آلودگی آن می شوند. ياد آور ميشويم كه در اين رودخانه تنها قسمتي از مرز يا به صورت (( تالوگ )) و يا به صورت خط منصف است و قسمت دير مرز خط مستقيم است كه علامتهاي سنگي قابل روئت نسب شده و بر روي سواحل يا جزاير (( كاژرا )) و يا نقاط برجسته زمين را به هم وصل ميكند (( ماده 2 )) در برخي از معابر آبي ميان آفريقاي استوايي فرانسه (( چاد كنوني )) و سودان نيز عليرغم وجود تالوگ خط ميانه يا منصف به عنوان مرز تعيين شده است .

از فاطمی میپرسم با کدام آب قرار است این سد پر شود، «سراب امید» که تبدیل به سراب شده؟ میپرسم کدام رودخانه؟ پای کوه را نشانم میدهد و با انگشت شیار خشکیدهای را تا پای نهالها ترسیم میکند: «آنجا چشمه «زرین» بود و جلوتر رود بزرگی میشد. میپرسم کسی هم از دره بیلیها به فکر کوچ افتاده؟ به خدا این رودخانه چنان پرآب بود که کسی جرأت نداشت از آن رد شود. شاید کمتر کسی باور کند کوهرنگ که سرشاخه سه رود مهم کشور است به این روز افتاده باشد.

چند نفر از شما میدانید اصلاً رودی به نام زاینده رود وجود ندارد؟ نتایج نشان می دهد: 1 رودخانه به طور میانگین در هر چهار دوره از انحنای قوس های خود کاسته است. بر اساس نتايج به دست آمده سر شاخه هاي گراب و چوار به دليل دريافت فاضلاب هاي شهري و صنعتي ايلام آلودگي زيادي نسبت به ساير ايستگاه ها داشتند، به طوري که افزايش مقادير BOD5 و کدورت در ايستگاه هاي 1 و 3 نشان دهنده اين موضوع است. این منابع از دریاچه ها، جویبارها و رودخانه ها تشکیل شده اند. میلیاردها سال طول کشید تا دریاهای ما تشکیل شود در حالی که رودخانه ها ممکن است در سالهای کمتری شکل بگیرند.

دیدگاهتان را بنویسید