روستای سنج(قسمت اول)

پیمان سارک در آسیا به عنوان نمونهای از منطقهگرایی شکل یافته و در طول سالها فعالیت، عملکردهایی را متناسب با اهداف مدنظر اعضای خود داشته است که این عملکردها و فعالیت ها نشان دهنده تأثیرات این پیمان در منطقه گرایی میباشد. این موضوع به خودی خود در ناکارآمدی سارک تأثیرات قابل توجهی بر جای گذاشته است. این مقاله با روش توصیفی تحلیلی و با تاکید بر مسائل جغرافیایی و سیاسی و با استفاده از چارچوب نظری مکتب کپنهاگ که مهم ترین و جامعترین کار علمی را در تعریف و تبیین مفهوم امنیت به مثابه یک موضوع بین رشته ای و فراگیر ارائه داده است، در پی پاسخ به این سوال است که آیا تحولات هیدروپلیتیک مرزی و بهره برداری از سد سلما در افغانستان، میتواند چالشی برای امنیت زیست محیطی و امنیت ملی جمهوری اسلامی ایران باشد؟

این شرایط تقریباً مساعد جغرافیایی سبب گردیده که منطقه سارک ظرفیتهای طبیعی لازم برای همگرایی منطقهای را داشته باشد. مهمترین ضعف عملکردی سارک تحقق اهداف توسعهای در حذف موانع گمرکی، ریشه کنی فقر، توسعه اقتصادی اعضا و تحقق مصوبات خود در زمینههای مختلف میباشد. گیاهی است که از برگ ، گل و ریشه ی آن برای درمان بیماری ها استفاده می شود. علاوه بر این، این رودخانه ها شاهد ظهور و سقوط امپراتوری های مختلف بوده اند و همچنین بسیاری از دعواها ،رودخانه ها برای بشریت بسیار مفید هستند، زیرا آنها منابع غذایی، آب آشامیدنی، وسایل حمل و نقل ارزشمندی از یک کشور به دیگر را فراهم می کنند و همچنین زمین هایی را فراهم می کنند که بارور هستند.

حداقل میتوان گفت که بخشی از اختلافات مرزی هند و بنگلادش بر سر نحوهی تقسیم آب رودخانه گنگ و هند و پاکستان بر سر نحوهی تقسیم رودخانه سند، از همین واقعیت جغرافیایی ناشی شده است. بر این اساس میتوان گفت، حوزه سارک حداقل در بخشهای شمالی آن به لحاظ موقعیت جغرافیایی طبیعی در وضعیتی قرار دارد که حیات جداگانه هر کدام از کشورها بدون همکاری جدی سایر کشورها با مشکل روبرو خواهد بود(2007Chowdhury,). موقعیت خاص جغرافیایی طبیعی حوزه سارک که از یک طرف کوهستانهای پربرف و باران و سرچشمه رودخانههاست را در بر میگیرد؛ مشکل دیگری را دامن زده است.

در همین زمان که در زیر باران قدم میزنم ؛ صدای دلنواز و زیبایی گوش هایم را نوازش میکند صدایی آمیخته شده از نم نم باران و لالایی گنجشکان و هیاهوی درختان. بارش سنگین باران کل شهر و حتی استان را در این ماه فرا میگیرد. حوزه سارک در واقع از کوههای سر به فلک کشیده هیمالیا تا سرزمینهای پست را در بر میگیرد. عدم تجارت درون منطقهای تا حدودی عدم مکملیت اقتصادی کشورهای منطقه را نشان میدهد. یکی از مهمترین عوامل واگرایی منطقه سارک چالش های اقتصادی اعضاء آن می باشد که از دو عامل فقر شدید و مکمل نبودن اقتصاد کشورهای عضو ناشی می گردد؛ بدین صورت که به دلیل فقر مزمن، تراز درآمدها و هزینهها در بین اعضای سارک منفی است، یعنی میزان هزینهها از درآمد این کشورها بیشتر میباشد.

در مورد وجه تسمیۀ رودخانۀ دزی که به فارسی رودخانۀ دزدان خوانده میشود، دو روایت نخست به حقیقت نزدیکتر است. این توجه ویژه را میتوان معلول دو عامل دانست: یکی توسعه سریع اقتصادی این کشور و ارتقای چشمگیر موقعیت آن در سیاست بینالملل که در ترکیب با سایر مؤلفههای قدرت، توانسته است هند را از استانداردهای «قدرت بزرگ» برخوردار کند و دیگر اینکه هند با برخورداری از این موقعیت، گزینه مناسبی برای برقراری موازنه در قاره آسیا به شمار میآید؛ زیرا در حقیقت آمریکا تلاش کرده است چین را به وسیله قدرتی مانند هند موازنه کند. شاید جالب آن باشد که اکثر این کشورها با هند اختلاف ارضی دارند و در حقیقت تنها مالدیو و افغانستان با کشور هند اختلاف و یا ادعای مرزی و ارضی ندارند.

در یک طرف آن کوهستانهای غیر قابل دسترسی و یا صعب العبور قرار دارند و در طرف دیگر آن آبهای اقیانوس هند، از هیمالیا به طرف دریای مکران و عرب کشیده شده و در امتداد خود پهنهای وسیع از اقیانوس هند تا تنگه مالاکا را شامل میشود. حضور کشورهای بیگانه و استعماری، منطقه را تا چند قرن گرفتار مشکلات گوناگونی نموده است؛ به عنوان مثال بیشتر اختلافات مرزی از استعمار انگلستان برای کشورهای منطقه به ارث مانده است. فصول دیگر مثلا تابستان هم که بیشتر نقاط گرمایی آزاردهنده دارند، گردنه حیران همچنان خنک است و هوایی مطلوب دارد.

از سویی دیگر، از آنجا که اکثر این کشورها جزء کشورهای در حال توسعه جهان محسوب میشوند که درآمدشان از تمرکز بر بخش کشاورزی، خدمات و صادرات مواد اولیه تأمین میشود و صنعت تنها یک چهارم اقتصاد منطقه را تشکیل میدهد، همین عامل باعث شده که روابط تجاری این کشورها به جای درون منطقهای، بیشتر برون منطقهای باشد. سد یا به قول افغانها، بندهای تیرپل و گفگان در ولسوالیهای کهسان و پشتونزرغون هرات که کارهای مطالعاتی آن آغاز شده و مسوولان وزارت انرژی افغانستان میگویند که طی کمتر از یک دهه آینده این سدها نیز بر روی هریرود ساخته میشوند.

اگرچه قراردادهای زیادی بین این گونه کشورها منعقد شده است ولی این گونه تفاهمات در عمل به دلایل متفاوت طبیعی، کمبود بارش و یا تضاد سیاسی کشورها کمتر به مرحلهی اجرا گذاشته شدهاند. از طرف دیگر، جمعیت زیاد منطقه باعث شده است که کشورهای منطقه صرفاً به فکر تأمین مواد غذایی خود باشند و در عمل یک بازار محصولات کشاورزی با صرفه اقتصادی در هیچ کدام از کشورهای عضو سارک وجود ندارد. اما، در عمل صرفاً مرحله اول تحقق یافته است. بدین معنا که در مرزبندیهای مصنوعی منطقه، سرچشمه رودخانه در قلمرو یک کشور و رودخانهها در قلمرو کشور دیگر قرار گرفتهاند و نحوهی تقسیم آب بین کشوری که سرچشمه رودخانه است و کشوری که در پایین دست حیاتش به آب دهی مناسب بالا دست به ویژه در فصلهای خشک سال بستگی دارد، به صورت یک مشکل لاینحل و محل اختلاف دائمی کشورهای منطقه باقی مانده است.

کشور پاکستان نیز تعرفههای خود را برای 35 قلم کالای مورد نظر اعضاء بین 10% تا 20% تقلیل داده است. طبق این توافقنامه مقرر شده بود که کشورهای سارک، تعرفههای تجاری درون منطقهای را تا پایان سال 2007 به 20% کاهش داده و تا 2012 درصد تعرفه را به صفر برسانند. علاوه بر این در سفتا پیش بینی شده بود که کشورهای حوزه سارک تا سال 2020 در نوعی اتحاد اقتصادی سیاسی نظیر اروپا قرار گیرند. به دلیل شباهت آب و هوا، محصولات کشاورزی تا حد زیادی مشابهاند.

هدف از احداث این پردیس پیشرفته، خودکفایی کامل از طریق آب باران، بازیافت فاضلاب و برداشت آبهای زیرزمینی است. هم اكنون طغیان رودخانه های چهل چای و اوغان فروكش كرده و مشاهدات خبرنگار ایرنا در ظهر روز جاری از جریان گرگانرود در حاشیه شمالی شهر گنبد حاكی عدم افزایش جریان آن است كه تاحد بسیار زیادی جو ملتهب حاكم بر ساكنین حاشیه این رودخانه را كاهش داده است. علاوه بر آن اقداماتی برای حذف کامل موانع غیرتعرفهای کشورهای عضو در جریان است.

اگر چه محور اصلی تضادها در سارک اختلافات ارضی و مرزی، بخصوص بحران کشمیر بین هند و پاکستان است، اما این امر تنها مشکل بین کشورهای عضو سارک نمی باشد. این موضوع به طور طبیعی سطح تجارت بین کشورهای عضو سارک را محدود نگاه میدارد. عضو کمیسیون امنیت ملی و سیاست خارجی مجلس ادامه داد: یکی از مصادیق این موضوع مسیر طلایی بندر بین المللی چابهار به افغانستان از طریق بازارچه های مرزی میلک-دو غارون است که تاثیر ایران را بر تجارت این کشور و آسیای میانه نشان می دهد.

منبع عکس: blog.shab.irییلاقات «اوشان»، «فشم» و «میگون» از گذشته در بین مردمان پایتخت جایگاهی ویژه داشته است. چشمه آبنیک آبی سفید و گوارا دارد و از قدیم به دلیل خواص آب این چشمه، مردمان آبنیک به تنومندی و خوش قامتی معروف بودهاند. اگر می خواهید قایق رانی کنید و آب هایی شفاف و آرام را ببینید، دریاچه های غربی کانادا گزینه مناسبی هستند. در منطقه دشت مغان دو پل تاریخی و سد خدا آفرین بر سر راه ارس قرار می گیرند. این دو گروه مهمترین عامل چالش در کشور محسوب میگردند که مشکلات قانونی و حزبی، افزایش خشونت، نقض حقوق بشر و افزایش تکیه برنیروهای امنیتی، ابهاماتی را در مورد مشروعیت دولت نپال ایجاد کرده اند.

دیدگاهتان را بنویسید