روستای کریک در استان کهگیلویه و بویراحمد ، روستای کریک کجاست؟

دانشمندان اخیرا طرحهای تحقیقاتی و مکان یابی خود را در نقاطی متمرکز کردهاند که عمق مورد نظر را بر اساس کتابهای مقدس نشان دهد و آبراهههای دلتای نیل از سایر نقاط بیشتر در این تحقیقات مورد توجه واقع شدهاند. کشور عراق در گذشته مدعی بود سدهایی که ایران در استانهای مرزی با این کشور ساخته است، باعث واردآمدن خسارتهایی به عراق و بهویژه بخش کشاورزی آن شده است که البته ایران همواره این اتهامات را رد کرده است، ولی شایسته است در این زمینه تحقیقات علمی صورت پذیرد و اگر مشخص شود واقعاً سدسازیهای ایران باعث آسیبدیدن زمینهای کشاورزی عراق شده است، زمینهایی که قبلاً محل درآمد مردم این کشور بودهاند، این سدسازیها هم مخالف نظریههای رایج در بهرهبرداری از آبهای مشترک تلقی خواهد شد.

در سال 1977 درباره طرح احداث تأسیسات سد و نیروگاه برقآبی خداآفرین و قیزقلعهسی روی رودخانه ارس از جانب طرفین توافق شد. رودخانه ارس به عنوان مهمترین رودخانه مشترک بین ایران و ترکیه، از ترکیه سرچشمه میگیرد، ولی تاکنون اختلاف خاصی بر سر این رودخانه مشترک بین این دو کشور پیش نیامده است؛ مشکل اصلی ایران با ترکیه در زمینه سدهایی است که ترکیه روی رودخانههای دجله و فرات احداث کرده است و به اعتقاد برخی، این سدها در خشکسالی سوریه و عراق و ورود گرد و غبار به ایران نقش داشتهاند.

ایران و ارمنستان در حوضه آبریز کورا-ارس با یکدیگر مشترکند و رودخانه ارس، رودخانه مشترک اصلی بین دو کشور محسوب میشود. با تغییرمسیر هیرمند، به دلایل طبیعی، در سال 1896 در منطقه مرزی، این بار سرگرد مکماهون بریتانیایی بود که در سال 1903 با تأیید مرزهای تعیینشده از سوی گلداسمیت، منابع آب هیرمند در منطقه مرزی را به صورت مساوی بین دو کشور تقسیم کرد. به دلیل ساختار سنتی منطقه بلوچستان و حل اکثر اختلافات و از جمله، اختلافات بر سر تقسیم آب، از سوی بزرگان طوایف بلوچ، در این منطقه مرزی، قرارداد خاصی درباره تقسیم آب بین دو کشور همسایه منعقد نشده است و صرفاً درباره تأمین آب دو پاسگاه مرزی، توافقی صورت گرفته است.

همچنین درباره رودخانه هریرود نیز که تاکنون هیچ توافقی صورت نگرفته، مطلوب است توافقی سهجانبه بین ایران، افغانستان و ترکمنستان صورت پذیرد تا جلوی آسیبهای جدی به خراسان ایران و بخشهای جنوبی ترکمنستان که با احداث چندین سد روی سرچشمههای هریرود در افغانستان به وجود آمده، گرفته شود. افغانستان به دلیل ساخت چندین سد در بالادست رودخانههای هریرود و هیرمند و بیتوجهی به حقوق کشورهای پاییندست این رودخانههای مشترک، مناطق شرقی ایران شامل خراسان و سیستان را با بحران جدی آب مواجه کرده است. افغانستان با وجود منابع آب مناسب، به دلیل نداشتن مدیریت صحیح این منابع طبیعی، با بحران جدی آب روبهرو است.

ریشه اختلافات آبی بین ایران و افغانستان به گلداسمیت، ژنرال بریتانیایی، برمیگردد که در سال 1872 مرز بین این دو کشور را در شاخه اصلی هیرمند قرار داد و بدون ذکر هیچ نکتهای در زمینه تقسیم آب، تنها به دخل و تصرف نداشتن در آب کشاورزی حاشیه هیرمند اشاره کرد. در این مطالعه جهت بررسی وضعیت انتقال رسوب در محدوده طرح، باد و موج به عنوان عوامل اصلی ایجاد جریانهای دریایی نقش اساسی در جابجایی رسوبات دارند. درباره دو رودخانه مهم دجله و فرات که از ترکیه سرچشمه میگیرند، ایران توجه زیادی به وضعیت این رودخانهها در داخل سوریه و عراق ندارد و دیپلماسی ایران معطوف به اروندرود است که از تلاقی این رودخانهها ایجاد شده و مرز ایران و عراق را تشکیل میدهد.

حوضه آن 78.650 کیلومتر مربع مساحت دارد و بیشتر در داخل Bassin parissien یا حوضه پاریس قرار دارد که اساساً یک حوضه رسوبی به شکل حوضه ای است که از نظر زمین شناسی به کانال مانش باز می شود. طبق این قرارداد، آب هیرمند از حدود 48کیلومتری داخل خاک افغانستان بین دو کشور به طور مساوی تقسیم شد و دولت افغانستان متعهد شد هیچ رودخانه فرعی جدیدی در ناحیه مرزی ایجاد نکند، اما به دلیل توافقنداشتن همه مقامات افغان با این قرارداد و نیز تبعید رضاشاه در سال 1941، مجلس افغانستان از تصویب قرارداد 1939 سرباز زد و متعاقب آن در سال 1945 قراردادهایی با آمریکاییها برای ساخت سدها و آبراهههای انحرافی روی رودخانه هیرمند بست.

قرارداد مرزی ایران و پاکستان در سال 1958 از سوی وزیر امور خارجه وقت ایران و سفیر وقت پاکستان در تهران امضا شد که در آن بر سر تأمین آب دو نقطه مرزی هم توافق شده است. درنتیجه، توافقاتی که بین ایران و کشورهای پیشگفته صورت پذیرفته است، میتواند الگوی خوبی برای انعقاد قرارداد آبی با دیگر همسایگان ایران باشد. در سال 1973 پیشنویس توافقنامهای بین ایران و افغانستان تهیه شد که طبق آن، سهم ایران از هیرمند 26 متر مکعب بر ثانیه تعیین شد (22 متر مکعب سهم طبیعی ایران و 4 متر مکعب به صورت خریداری آب از افغانستان).

پس از پیروزی انقلاب اسلامی ایران، دو طرف درباره پروتکل نهایی همکاریهای اقتصادی ایران و شوروی در سال 1980 توافق کردند و طرف شوروی در این اجلاس، مراحل تهیه طرح فنی احداث سد و نیروگاه برقآبی خداآفرین را به اطلاع طرف ایرانی رساند و قرار بر مذاکرات بیشتر در این زمینه شد. به دلیل خشکسالی شدیدی که در دوران حکومت طالبان در افغانستان و کل منطقه رخ داد و تضاد دیدگاههای طالبان با جمهوری اسلامی ایران، این گروه، کل آب ورودی هیرمند به ایران از سمت سدهای کجکی و ارغنداب را بست. مطالعه برنامه محیط زیست سازمان ملل متحد در سال 2014 نشان میدهد با افتتاح سد سلما، جریان آب ورودی به ایران سالانه به میزان 71 درصد کاهش خواهد یافت.

با روند تدریجی کاهش دما اگر درصد رطوبت و میزان دمای هوا به حد مناسبی برسد بارش رخ می¬دهد. ارمنستان سالهاست معادن مس واقع در حاشیه شمالی رودخانه ارس را استخراج میکند و این اقدامات باعث کاهش کیفیت آب این رودخانه مرزی شده است. ترکیه نیز همچون افغانستان، بالادست هیدرولوژیکی ایران محسوب میشود و در عین حال که رودخانه مهمی از سمت ایران وارد ترکیه نمیشود، چندین رودخانه کوچک، همچون ساریسو و قطور، در سمت برعکس جریان دارد و حیات قسمت شمالی استان آذربایجان غربی به این رودخانهها وابسته است.

آب قلعه از رودخانه نینهرود تأمین و توسط آبراههای که در دل سنگ حفر شده، در چندین آبانبار ذخیره میشده. با وجود مستقل بودن هر يك از اين پديده ها (بادهاي 120 روزه و آبدهي رودخانه) ناهنجاري محيطي ناشي از بادها با كاهش آبدهي رودخانه تشديد مي شود. به نظر میرسد ایران در زمینه بهرهبرداری از آبهای مشترک با افغانستان (به دلیل بروز کمآبی و خشکسالی شدید در مناطق شرقی ایران) دچار خسارتهایی شده است و این خسارتها در تناقض با دیدگاه بیشتر نظریههای پذیرفتهشده در بهرهبرداری از آبهای مشترک است.

دیدگاهتان را بنویسید