کابوس مرگ ارس – ایرنا

درباره تبعات از دست دادن منابع آبی ارس همین بس که بدانیم سه استان آذربایجان غربی، آذربایجان شرقی و اردبیل با این رود الفتی دیرینه دارند و ۴۵۰ کیلومتر مشترک این رودخانه مرزی برای زندگی و امرار معاش جمعیت قابل توجهی از مردم این استانها حیاتی است؛ حیاتی که باید جلوی ممات آن را گرفت. درواقع رودخانه مرزی از بعد از بهم پیوستن رودخانههای گویت و تیم، شروع میشود. چشمة مذكور در این ناحیه میجوشد و به طرف مشرق سرازیر میشود. طول رود از سرچشمه تا مصب قريب 1072 كيلومتر است كه پس از سرازير شدن از سرچشمه در نقطه اي به اسم « دوالو » وارد خاك ايران شده و از همين محل تا نقطه « قره دوني » كه آخرين حد فاصل خاك ايران و ارس مي باشد ، در شمال غربي ايران جريان دارد.

رئیس شورای هماهنگی مدیریت بحران خراسان شمالی با اشاره به فراوانی روستاهای بدون راه مناسب در این استان، بیان کرد: در بسیاری از مناطق، در واقع بستر رودخانهها تبدیل به راه شده و اسم آن را هم راه روستایی گذاشته اند. رفتینگ را در فارسی کَلَک سواری ترجمه کرده اند وقتی اسم کلک سواری را میشنویم، اولین چیزی که به ذهنمان میرسد، داستان هاکلبری فین (Huckleberry Finn) است. اكثر ايستگاه هاي منتخب در پايين دست بندهاي انحرافي احداث شده براي مصارف كشاورزي قرار داشتند. چند سالی است در نزدیکیهای رحیمآباد ساخت سد پلرود کلنک خورده و با پیشرفت کمی در دست ساخت است.

رودخانه های ایران به چند دسته تقسیم می شوند؟ رودخانه هایی که بر روی سنگ های رسوبی نرم جاری می شوند می توانند دره ها و دره های عمیق را قطع کنند. تاکنون هیچ مطالعه ای بر روی فلور دیاتومه­های این رودخانه انجام نشده است و این تحقیق به بررسی تاکسونومیک دیاتومه­های این رودخانه وتغییرات فصلی آنها می­پردازد. سپس با توجه به تنوع مرفولوژیکی مسیر رودخانه، یک بازه 10 کیلومتری از رودخانه انتخاب گردید و مطالعات دانه­سنجی، ظرفیت ایمن رودخانه، سرعت متوسط جریان و تنش برشی بر روی آن انجام شد.

با توجه به اهميت پهنه هاي آبي در كشور و كمبود آب آشاميدني در برخي از مناطق و اهميت روزافزون حفاظت از محيط زيست و مديريت صحيح آن،در اين تحقيق بحث مديريت محيط زيست در رودخانه سياهرود مورد بررسي قرار گرفته است.رودخانه سياهرود يكي از رودهاي كم آب است كه در استان مازندران به درياي خزر مي ريزد و در حال حاضر به عنوان محلي براي تخليه فاضلاب كارخانجات مجاور آن مورد استفاده قرار ميگيرد.در اين تحقيق 10 ايستگاه نمونه برداري در طول رودخانه مذكور انتخاب شدند كه بيشتر اين نقاط در نزديكي محلهاي تخليه فاضلاب كارخانجات قرار دارند.خصوصيات فيزيكي- شيميايي آب رودخانه سياهرود در نقاط مذكور،كيفيت و كميت فاضلابهاي صنعتي ورودي به اين رودخانه،ضريب اكسيژن گيري(kr ,kd) آن و خود پالايي رودخانه مذكور تعيين گرديد.با استفاده از نتايج بدست آمده و با كمك آناليز رايانه اي،بهينه سازي درصد تصفيه منابع آلاينده در رودخانه سياهرود و نيز حل معادلات بقاي جرم،تعادلBOD ،تعادل اكسيژن (DO)،تغييرات اكسيژن،حذف BOD ،راندمان تصفيه خانه،حداقل اكسيژن محلول لازم و محدوديت راندمان تصفيه به كمك روش بهينه سازي خطي به انجام رسيد.

طول رودخانههای گیلان تقریبا ۲۲۰۰ کیلومتر است و ۱۰ رشته رودخانه مهم نیز برای رهاسازی تولیدات شیلات گیلان در استان وجود دارد. در محل تلاقی این دو رود سد بزرگی با نام سد سفیدرود یا سد منجیل ساخته شده که در حال حاضر آب کشاورزی ۱۷۲ هزار هکتار از مجموع ۲۳۸ هزار هکتار شالیزارهای استان گیلان را تامین میکند. همشهری آنلاین: در همه فصلهای سال میتوان شاهد بارشهای خوبی در استان گیلان بود، اما این بارشها دربرخی از ماههای سال بهمراتب بیشتر از دیگر ماههاست و همچنین تابستان کمبارشترین فصل این استان امحسوب میشود. با این اوصاف میتوان کنکورد را از مهمترین دیدنیهای پاریس دانست.

آبهای جاری در سطح زمین به صورت رشتههای باریک جریان پیدا میکند و سرانجام با اتصال هر چه بیشتر این شاخههای کوچک، رود اصلی ایجاد میشود. آبهای جاری دائماً سنگهای سطح زمین را فرسایش میدهند و سپس مواد فرسایش یافته را حمل میکنند و در صورت کاهش نیروی جریان آب، ذرات حمل شده را رسوب میدهند. چرا دبی رودخانه در پایین دست افزایش می یابد؟ ذراتی که توسط رودخانه حمل میشوند، به دلیل برخورد با یکدیگر به مرور زوایای تیز خود را از دست میدهند و به شکل کروی نزدیک میشوند.

ابراهیمی درباره نقش مدل های مختلف کشاورزی در خشکی زاینده رود، توضیح می دهد: امروز نوع کشت پایین دست تاثیری در خشکی این رودخانه ندارد. وی با بیان اینکه اصل بی آبی سال جاری ناشی از کاهش بارش ها و بخشی از آن به برداشت های بالادست برمی گردد، می گوید: اگرچه امسال همانند سال آبی ۹۷-۹۶ بدون شک خشکسالی موجب بی آبی و خشکی زاینده رود شده است، اما در سه سال گذشته نیز پس از عبور از شرایط بحرانی سال ۹۶-۹۷ و با وجود بارش های خیلی خوب در سطح حوضه، به دلیل آنچه بالاتر توضیح داده شده، این آب به درستی حفظ و مدیریت نشد.

وضعیت هیدرولوژیکی اراضی در سه حالت ضعیف، متوسط و خوب در نظر گرفته می­شود (مهدوی، 1386: 151). از نظر وضعیت هیدرولوژیکی، حوضه­ی مورد مطالعه به دو وضعیت ضعیف و متوسط تقسیم شده است. ابراهیمی با اشاره به برخی اقدامات فنی مهندسی در حوضه زاینده رود، می افزاید: متاسفانه در این حوضه میزان پمپاژ از رودخانه زیاد است و کشاورزان به خصوص در بالادست صرف نظر از وضعیت اقلیمی هر سال از رودخانه و دیگر منابع آب در حد نیاز برداشت کرده و حتی دامنه مصارف را به برداشت از منابع تجدیدناپذیر آب توسعه داده اند که در نهایت منجر به افت سفره های زیرزمینی و فرونشست زمین شده است.

معاون برنامه ریزی شرکت آب منطقه ای اصفهان با ذکر مثالی توضیح می دهد: این روش ها در محدوده مطالعاتی دامنه و داران (که در بالادست سد زاینده رود واقع است) اجرا شده و نتیجه آن فرونشست زمین بوده است، چراکه بخشی از آب برداشتی از آبخوان توسط چاه ها که در شرایط طبیعی و سنتی به آبخوان برگشت داده می شد، در این روش ها با تصور اینکه آب اضافه ای وجود دارد، ذخیره و صرف توسعه کشاورزی شده است، در این شرایط دیگر آب برگشتی به آبخوان حذف و در نهایت با افت سطح آب های زیرزمینی و به دنبال آن فرونشست زمین مواجه شده ایم.

موجب شده سطح آب های زیرزمینی در این مناطق تا عمق ۱۵۰ تا ۲۰۰ متر پایین رود که این موضوع نیز خود موجب خشکی زاینده رود شده است. مثلا هر چه شیب زمین بیشتر و نفوذ پذیری آن کمتر باشد، بخش بیشتری از آب جاری میشود. معاون برنامه ریزی شرکت آب منطقه ای اصفهان با اعتقاد بر اینکه صنعت تاثیری زیادی در خشکی زاینده رود نداشته است، توضیح می دهد: میزان آب تولیدی در حوضه زاینده رود بین ۱۰۰۰ تا ۱۲۰۰ میلیون مترمکعب است که از این میزان تنها ۶ درصد آب توسط صنایع برداشت می شود، از سوی دیگر باید توجه داشت که مجموع اشتغال تعریف شده در بخش صنعت بسیار بیشتر از بخش کشاورزی است.

معاون برنامه ریزی شرکت آب منطقه ای اصفهان تیرماه سال جاری در گفتگویی با تشریح وضعیت خشک زاینده رود و گلایه کشاورزان از تحویل ندادن حقابه هایشان، توضیح داد: باید توجه داشت که براساس میزان آب موجود در هر سال، میزان حق آبه هر بخش متغیر است، بنابراین در یک سال همانند سال آبی جاری که بارندگی کاهش شدید داشته و حجم آب ورودی به سد زاینده رود کم است، متناسب با آن میزان حق آبه بخش کشاورزی کاهش می یابد. وی درباره برخی انتقادات نسبت به کشت برنج در اصفهان، توضیح می دهد: بخش های حاشیه ای رودخانه زاینده رود به طور سنتی و از دیرباز و به گواه طومار شیخ بهائی مبادرت به کشت برنج در مقادیر محدود می کردند.

رقابت بر سر مصرف هر چه بیشتر بین بخش های مختلف حوضه، عدم استقرار مدیریت به هم پیوسته منابع آب و نبود سازمان حوضه آبریز مانع از اجرای تصمیمات فنی و علمی در سطح این حوضه شده است، بنابراین شاهد بروز بخشینگری های مضر در سطح حوضه آبریز رودخانه هستیم. پس از اعلام آستاراچای بهعنوان مرز بین ۲ کشور، توافق اولیه مسئولان وقت برای تعیین مدت زمان ۹ ماهه فصل صید ویژه بومیان منطقه محقق شد و صیادان محلی توانستند از حق صید در این رودخانه برخوردار شوند.

مثلاً رودخانه هراز از ارتفاعات دماوند منشاء میگیرد و پس از طی 25 کیلومتر از ارتفاع حدود 5000 متر به ارتفاع 1800 متر در حوالی آب اسک میرسد و در حوالی شهر آمل به ارتفاع حدود 100 متر میرسد و در نهایت به دریای مازندران منتهی میشود. پس یک ضربان قلب ثانیه طول می¬کشد. در شرایط مطلوب آب رود 1.2 کیلومتر مکعب در سال یا 38 متر مکعب در ثانیه است.

معاون برنامه ریزی شرکت آب منطقه ای اصفهان تصریح می کند: مدیریت بحران حکم می کرد در سال های ترسالی، آب را برای سال های خشکسالی ذخیره می کردیم. البته این مقدار کشت برنج در استان بسیار محدود بوده و بیشتر بزرگنمائی شده است. وی با اشاره به اینکه این رودخانه ۵۰ درصد مساحت و ۷۰ درصد جمعیت استان را پوشش میدهد، افزود: قاعدتاً وقتی یک رودخانه از شرق تا غرب استان را پوشش میدهد و یک شبکه مویرگی گسترده را ایجاد کرده عملاً بهعنوان رگ حیاتی استان مطرح است.

آبهای جاری در جلگه ارژن استان فارس و همچنین استان بوشهر، سرچشمه رود دالاکی محسوب میشوند. آمازون از نظر حجم بزرگترین رودخانه جهان محسوب می شود ، اما دانشمندان معتقدند که این رودخانه کمی کمتر از رود نیل آفریقا است. وی درباره برخی طرح های توسعه صنایع در اصفهان، می گوید: ما به هیچ یک از صنایع قول و وعده آب جدید نداده ایم و شاید یکی از دلایلی که صنایع به سمت آب بسیار گران قیمت انتقالی از خلیج فارس به اصفهان رفته اند، همین است البته همواره به صنایعی همچون فولاد و ذوب آهن تاکید شده که می توانند پساب شهرهای اطراف را جمع آوری و تصفیه و در نهایت استفاده کنند.

دیدگاهتان را بنویسید